స్టాక్‌హోమ్: విశ్వం ఎలా ఆవిర్భవించింది? సుదూర గెలాక్సీలలో నక్షత్రాలు ఎలా అంతరించిపోతున్నాయి? అనే ప్రశ్నలకు కచ్చితమైన ఆధారాలు వెలికితీసే పరిశోధనలకుగాను భౌతికశాస్త్రవేత్త ఫ్రాన్సిస్ హాల్జెన్‌కు ఫిజిక్స్ విభాగంలో నోబెల్ గుర్తింపు దక్కింది. ఎవరూ కంటితో చూడలేని, ఏ పదార్థానికీ చిక్కని వింత కణాల (గోస్ట్ పార్టికల్స్) రహస్యాలను ఛేదించే సరికొత్త మార్గాన్ని ఫ్రాన్సిస్ హాల్జెన్ ప్రపంచానికి ఆవిష్కరించారు. కాంతి వేగంతో ప్రయాణిస్తూ భూగోళాన్ని సైతం చీల్చుకుంటూ వెళ్లే దెయ్యపు కణాలను ఒడిసిపట్టే వినూత్న ప్రయోగానికి రూపకల్పన చేయడంతో ఖగోళ విజ్ఞాన రంగానికి ఎనలేని ప్రాధాన్యం చేకూరింది.
మంచు గడ్డల కింద భారీ ప్రయోగశాల
ఈ అపురూప పరిశోధన కోసం ఫ్రాన్సిస్ హాల్జెన్ భూగోళంపైనే అత్యంత శీతల ప్రాంతమైన దక్షిణ ధ్రువంలోని అంటార్కిటికా మంచు పొరలను ఎంచుకున్నారు. ఉపరితలం కింద దాదాపు రెండున్నర కిలోమీటర్ల లోతు వరకు రంధ్రాలు చేసి వేలాది అత్యాధునిక డిటెక్టర్లను అమర్చారు. విశ్వాంతరాళం నుంచి దూసుకొచ్చే ఈ గోస్ట్ పార్టికల్స్ కోట్లాది టన్నుల స్వచ్ఛమైన మంచును ఢీకొన్నప్పుడు ఒక చిన్న నీలి కాంతి మెరుపు విడుదలవుతుంది. చిమ్మచీకటి లాంటి మంచు లోతుల్లో ఏర్పడే ఆ కాంతి సంకేతాలను ఒడిసిపట్టే సాంకేతికతను ఆవిష్కరించడమే ఈ ప్రయోగంలో అత్యంత కీలకమైన ఘట్టం.
సామాన్యుల శరీరాల గుండా నిరంతర ప్రయాణం
మనం కూర్చున్న చోటే ప్రతి సెకనుకు వందల కోట్ల కణాలు మన శరీరాల గుండా ప్రయాణిస్తూనే ఉంటాయి. వీటికి బరువు దాదాపు శూన్యం కావడంతో పాటు ఎలాంటి విద్యుత్ ఆవేశం ఉండదు. అందుకే ఇవి మనల్ని తాకినా ఎలాంటి స్పర్శ గానీ, ప్రభావం గానీ తెలియదు. విశ్వంలో ప్రచండమైన నక్షత్ర విస్ఫోటాలు, మహా కృష్ణ బిలాలు ఆవిర్భవించే సందర్భాల్లో పుట్టే ఈ కణాలు బిలియన్ల సంవత్సరాల ప్రయాణం తర్వాత కూడా చెక్కుచెదరకుండా భూమిని చేరుతుంటాయి. నక్షత్ర మండలాల ప్రాచీన చరిత్రను మోసుకొచ్చే సహజ సమాచార వాహకాలుగా ఇవి పనిచేస్తాయి.
సంప్రదాయ టెలిస్కోపుల పరిమితులకు పరిష్కారం
సాధారణ దుర్భిణులు, టెలిస్కోపులు కేవలం కాంతి కిరణాలు, రేడియో తరంగాల ఆధారంగా మాత్రమే ఆకాశాన్ని పరిశీలించగలవు. మార్గమధ్యంలో దట్టమైన కాస్మిక్ ధూళి, వాయు మేఘాలు ఎదురైతే సాధారణ కెమెరాల దృష్టి నిలిచిపోతుంది. ఈ కణాలు మాత్రం ఏ అడ్డంకినైనా సునాయాసంగా చీల్చుకుని సూటిగా ప్రయాణిస్తాయి. విశ్వం ఆరంభ దశలో చోటుచేసుకున్న పరిణామాలను ఉన్నదున్నట్లుగా పరిశోధకుల ముందుంచే అద్భుతమైన తాళంచెవిగా ఈ ఆవిష్కరణ మారింది. నక్షత్ర విస్ఫోటాల తీవ్రతను నేరుగా లెక్కించే సరికొత్త శాస్త్రీయ ఆధారాలను ఈ పరిశోధన సమకూర్చింది.
భూగర్భ పరిశోధనలకు సరికొత్త ఆయుధం
కేవలం నక్షత్రాలకే పరిమితం కాకుండా భూమి అంతర్భాగ నిర్మాణాన్ని శోధించడానికి కూడా ఈ కణాలు కీలకంగా మారనున్నాయి. భూమి కేంద్రకంలో జరిగే రేడియోధార్మిక మార్పులను, అంతుచిక్కని పలకల కదలికలను అధ్యయనం చేయడానికి ఇవి మార్గదర్శకంగా నిలుస్తాయి. పరమాణు ప్రపంచం, అనంత విశ్వం మధ్య ఉన్న అనుసంధానాన్ని అర్థం చేసుకోవడానికి ఒక నూతన శాస్త్ర విభాగానికే ఈ ఆవిష్కరణ పునాది వేసింది. కాంతి కూడా ప్రవేశించలేని సుదూర కాలగర్భ రహస్యాలను మన కళ్లముందు నిలిపే అనంత జ్ఞాన సంపదను ఈ సాంకేతికత ప్రపంచానికి అందించింది.
